Przyroda ziemi nyskiej: Zwiastun wiosny

Żuraw (Grus grus) to jeden z najbardziej okazałych ptaków występujących w Polsce. Jest zacznie większy od bociana i tak jak on ma długie nogi i szyję. Dziób jego jest jednak wyraźnie krótszy i nie czerwony lecz brązowy. Jest w ogóle najwyższy spośród wszystkich naszych ptaków. Ubarwienie ma jednolicie popielate, z małą czerwoną plamką na potylicy i pięknym pióropuszowym ogonem. Tak jak bocian, w locie ma szyję wyciągniętą do przodu, czym się różni od czapli. Od czapli, bocianów i innych większych ptaków brodzących różni się także piękną wysmukłą sylwetką i zgrabnymi, można by rzec - tanecznymi ruchami ciała. Jest jednak bardzo płochliwy i czujny.

Żuraw słynie z klangoru. Jest to donośny i melodyjny głos przypominający wysokie fanfary, słyszalny już z odległości kilku kilometrów. Kto go raz usłyszy, ma niezatarte wrażenie. Tym bardziej, że jest to zwykle wczesną wiosną i o świcie, w krajobrazie bagien i moczarów osnutych mgłą. Prawdziwe zwiastowanie wiosny w przyrodzie.

Podstawą jego wyżywienia są delikatne części roślin, jak bulwki, młode pędy traw i turzyc oraz pasikoniki, chrząszcze i inne owady a także ślimaki. Terytorium żerowania może być bardzo rozległe (100-200 ha), zwłaszcza w krajobrazie rolniczym. Na północy Polski jest ptakiem wędrownym, ale na południu, w tym i u nas, pewna liczba osobników zimuje, tworząc większe stada, jak na przykład w leśno-stawowym krajobrazie koło Niemodlina.

Pary żurawia (G. Kopij), a obok mapka przedstawiająca rozmieszczenie par lęgowych (czerwone kółka) i prawdopodobnie lęgowych (żółte kółka) żurawia w powiecie nyskim w latach 2021-2025

W XX wieku żuraw należał u nas do wielkich rzadkości, a na Ziemi Nyskiej (w dawnych granicach) zaczął gniazdować dopiero w roku 2008. Tym pierwszym miejscem były zarośla w południowo-zachodniej części Jeziora Nyskiego, a kilka lat później także w północno-zachodniej części Jeziora Otmuchowskiego i na zachodnim skraju Lasu Domaszkowickiego w pobliżu stawów. W gminie Korfantów (dawniej należącej do powiatu niemodlińskiego) zajmuje aż 7 rewirów, choć w niektórych z nich na pewno nie gniazduje. Tu znajdowały się 2 rewiry czynne już w latach 80 ubiegłego wieku, na Ługu w Leśnictwie Rzymkowice i w pobliżu Kwiczalni w Leśnictwie Kuźnica.

Żuraw jest gatunkiem ściśle chronionym na terenie wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej figuruje w załączniku I Dyrektywy Ptasiej, co oznacza, że jest to gatunek objęty szczegółowymi środkami ochrony siedlisk, w tym obszarów specjalnej ochrony (OSO) Natura 2000.