Przyroda ziemi nyskiej: W poszukiwaniu ślepowronów

Jedną z największych rzadkości w województwie opolskim i dolnośląskim jest ślepowron Nycticorax nycticorax. Należy on do rodziny czaplowatych (Ardeidae), chociaż nie przypomina zwykłej czapli. Wprawdzie ma długi, „czaplowaty” dziób, ale krótkie jak na czaplę nogi, toteż nie brodzi w wodzie jak robią to czaple, a poluje z „zasiadki”. Jego ofiarami są głównie żaby, ryby, a także drobne ssaki, jaszczurki, młode zaskrońce, większe owady wodne, skorupiaki i ślimaki.

Ślepowron jest tylko nieco mniejszy od wrony. Wierzch jego ciała jest ciemnoszary, skrzydła – szaroniebieskie, spód – biały, a na głowie charakterystyczna czarna „czapeczka”. Dziób ma czarny, nogi żółte a oczy czerwone. Ptaki młode są jasnobrązowe upstrzone jaśniejszymi plamkami.

Zamieszkuje wszystkie kontynenty, za wyjątkiem Australii i Antarktydy, ale występuje głównie w strefie tropikalnej lub subtropikalnej. W Polsce należy do rzadkości. Największa jego ostoja znajduje się na stawach hodowlanych w Dolinie Górnej Wisły koło Zatora, gdzie jego liczebność mocno wzrosła w ostatnich latach. Na Śląsku Opolskim nigdy nie był notowany jako gatunek lęgowy.

Gniazduje od kwietnia do lipca. Gniazdo zakłada zwykle w zaroślach wierzbowych, często w kolonii innych gatunków czaplowatych. Składa 3-6 zielonkawych jaj, które wysiaduje przez 21-23 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 3-4 tygodniach. Usamodzielniają się po 7 tygodniach.

Ślepowron w... Namibii (G. Kopij)

Nie jest łatwy do stwierdzenia w terenie, gdyż prowadzi nocny tryb życia, a w ciągu dnia ukrywa się w listowiu drzew lub gęstych krzewów. Obecność swoją zdradza jednak po głosie przypominającym kruka lub wronę (w nocy krukowate nie są aktywne, co uniemożliwia pomyłkę). Prawdopodobnie gniazduje na Jeziorze Nyskim i/lub Jeziorze Otmuchowskim wśród trudno dostępnych gęstwin wierzbowych. Po raz pierwszy stwierdzono jego prawdopodobne gniazdowanie na Jeziorze Nyskim w 2008 r. Kilka lat wcześniej świeżo wypierzonego ptaka widziałem przelatującego nad Nysą Kłodzką poniżej Otmuchowa. Do tej pory nie mamy jednak bezpośrednich dowodów gniazdowania na Ziemi Nyskiej. Poszukiwania więc trwają nadal.

W Polsce ślepowron należy do gatunków ściśle chronionych i wymagających ochrony czynnej. Jego stanowiska lęgowe otacza się ochroną strefową. Liczebność jest ściśle monitorowana.